EndNote یک نرمافزار مدیریت منابع و استناددهی است که برای دانشجویان و پژوهشگران طراحی شده تا فرآیند جمعآوری، سازماندهی و استناد به منابع علمی را سادهتر کند. این نرمافزار توسط شرکت Clarivate Analytics توسعه و عرضه شده است، شرکتی که در حوزه اطلاعات علمی و تحلیل تحقیقات فعالیت دارد. احتمالا تا به حال در حین نوشتن پایاننامه یا مقاله علمی به دردسر افزودن منابع خوردهاید، دقیقاً به همین دلیل است که EndNote تا این حد طرفدار پیدا کرده است.
EndNote چیست؟
پیش از آنکه وارد جزئیات شویم باید یک چیز مهم را روشن کنیم: EndNote فقط یک ابزار ذخیرهسازی منابع نیست و بسیاری آن را با یک کتابخانه دیجیتال ساده اشتباه میگیرند.
این نرمافزار در واقع یک اکوسیستم کامل برای مدیریت فرآیند پژوهش است و از لحظهای که یک مقاله را در PubMed یا Google Scholar پیدا میکنید تا لحظهای که نام نویسنده آن را در فهرست منابع مقالهتان مینویسید، EndNoteمیتواند در تمام این مسیر همراه شما باشد.
به بیان سادهتر یک محقق میتواند دهها مقاله را با یک کلیک وارد کتابخانه EndNote خود کند و بعد هنگام نوشتن مقاله مستقیماً از داخل Word همان منابع را فراخوانی کرده و استناد بدهد.
Clarivate Analytics – شرکتی که پشت EndNote ایستاده
نام Clarivate شاید برای خیلیها آشنا نباشد اما اگر با پایگاه داده Web of Science آشنا هستید، بدانید که این دو از یک خانوادهاند.
Clarivate Analytics یک شرکت آمریکایی است که در زمینه تحلیل اطلاعات علمی و آکادمیک فعالیت میکند و پیشینهاش به Thomson Reuters برمیگردد. در سال ۲۰۱۶ بخش اطلاعات علمی این شرکت جدا شد و Clarivate شکل گرفت، از آن زمان تا امروز این شرکت ابزارهایی نظیر EndNote و Web of Science را در اختیار دارد که در جامعه آکادمیک جهانی استفاده گستردهای دارند.
نکته جالب اینجاست که Clarivate تنها یک فروشنده نرمافزار نیست و بخش قابل توجهی از درآمدش از شاخصهای ارزیابی پژوهش یعنی همان Impact Factor ها میآید که موسسات علمی برای رتبهبندی مجلات به آنها متکی هستند.
تاریخچه کوتاه یک نرمافزار قدیمی
EndNote برای اولین بار در اواخر دهه ۱۹۸۰ میلادی معرفی شد، آن زمان که اکثر پژوهشگران منابع خود را روی کارتهای کاغذی یادداشت میکردند. نسخههای اولیهاش ابتدایی بود اما همان ایده اصلی یعنی اتصال مستقیم بین منابع ذخیرهشده و متن مقاله ایدهای بود که هیچ رقیبی تا آن روز مطرح نکرده بود.
طی سه دهه گذشته این نرمافزار بارها تغییر مالکیت داده و توسعه یافته، اما ساختار اصلیاش، کتابخانه شخصی + یکپارچگی با ویرایشگر متن پابرجا مانده.
چه کسانی از EndNote استفاده میکنند؟
مخاطب اصلی این نرمافزار دانشجویان تحصیلات تکمیلی و اعضای هیئت علمی دانشگاهها هستند. بهویژه در رشتههایی مانند پزشکی، علوم زیستی و مهندسی که حجم منابع مورد استفاده در یک مقاله میتواند به صدها مورد برسد.
اما طیف کاربران فراتر از محیط دانشگاه هم رفته، واحدهای تحقیق و توسعه در شرکتهای داروسازی و همچنین اتاقهای فکر در سازمانهای بینالمللی از ابزارهایی مثل EndNote برای مدیریت پژوهشهای داخلی خود بهره میبرند.
تفاوت EndNote با رقبایش
در این بازار رقیبانی مثل Mendeley و Zotero هم حضور دارند. Zotero رایگان است و منبعباز. Mendeley توسط الزویر توسعه داده شده و رویکرد شبکه اجتماعی محور دارد.
اما EndNote در یک چیز دست بالا را دارد: عمق یکپارچگی با نرمافزار Word. برای کسانی که روی مقالات طولانی یا کتابهای آکادمیک کار میکنند این تفاوت کوچک نیست و نقطه ضعفش هم هزینه مجوز استفاده است که برای دانشجویانی که دسترسی سازمانی ندارند میتواند قابل توجه باشد.
کاربردهای EndNote در فرآیند پژوهش
وقتی نوبت به کاربرد واقعی میرسد EndNote خیلی فراتر از یک دفترچه آدرس برای منابع عمل میکند. یک پژوهشگر میتواند مقالات را مستقیماً از پایگاههای دادهای مثل PubMed، Scopus یا Web of Science با یک کلیک وارد کتابخانهاش کند بدون آنکه مجبور باشد اطلاعات کتابشناختی را دستی تایپ کند. اینجاست که ماجرا جالب میشود و همین منابع ذخیرهشده مستقیماً به نرمافزار Word متصل میشوند و نویسنده میتواند حین نوشتن مقاله، استناد را درج کند و فهرست منابع بصورت خودکار در انتهای سند شکل بگیرد. فرمتدهی هم دیگر دردسر نیست و EndNote از هزاران استایل استناددهی پشتیبانی میکند. از APA و Vancouver گرفته تا فرمت اختصاصی مجلات پزشکی که هر کدام قواعد خاص خودشان را دارند. برای آشنایی بیشتر با شیوههای مختلف، میتوانید انواع روش های استناددهی را نیز بررسی کنید. برای کسانی که روی چند پروژه تحقیقاتی موازی کار میکنند امکان تقسیمبندی منابع به گروههای مجزا هم وجود دارد، یعنی فایلهای PDF ضمیمه، یادداشتهای شخصی و برچسبگذاری همه در یک جا جمع میشوند و دیگر خبری از پوشههای پراکنده روی دسکتاپ نیست.
نسخههای موجود
EndNote در دو قالب اصلی در دسترس است:
- EndNote Desktop: نسخه کامل که روی رایانه نصب میشود و قابلیتهای پیشرفتهتری دارد.
- EndNote Online: نسخه تحت وب که امکان دسترسی از هر جایی را فراهم میکند. این نسخه امکانات محدودتری نسبت به نسخه دسکتاپ دارد اما برای کسانی که روی چند دستگاه مختلف کار میکنند مناسب است.
بسیاری از دانشگاهها هم دسترسی سازمانی به EndNote دارند و اگر دانشجو یا عضو هیئت علمی هستید چک نمایید شاید دانشگاه شما نیز دسترسی سازمانی داشته باشد. امیدواریم این مطلب از ایزی ترفند برای شما مفید و کاربردی بوده باشد.
